اقسام نماز
بی
تردید ، نماز ، از آن دسته عبادتهائی است که در تمام ادیان ، خصوصا الهی ، بر
پیروان آن آئین ، تکلیف و واجب شده است ، به ویژه دین مبین اسلام ، و همه ، کم و
بیش ، برخی از آیات و احادیث درباره اهمیت آن را میدانند ، اما در نظر دارم ، با
توکل به خداوند لایزال ، نماز را از نظر کیفی و میزان تاثیر گذاری برفرد نمازگزار و
اطرافیان ، به اختصار شرح دهم و با این دسته بندی ، میزان و محکی به دست بیاورم ، تا بدانم که نماز خودم ، درکدام یک از این گروه
ها و دسته بندیها جای دارد .
1 = دسته اول : نماز ناب (
اصل نماز )
نماز ناب : نمازی است که با بالاترین درجه از عشق و معرفت و بیشترین خشوع و حضور ،
خوانده میشود ، نمازی که در آن ، خاطر نمازگزار ، آنی غافل از خدا و معطوف به دنیا نشود و نمازگزار به گونه ای در
آن غرق شود که اگر تیر از پایش درآورند ، ازخدا غافل نشود ، نماز ناب ، مخصوص انبیا و
اوصیاست ، و مقام والایشان ، مرهون همین نماز است ، آری نماز ناب چنین اثری
دارد ، مرسلی الهی ، با روحی بلند ، همچون پیامبر گرامی اسلام (ص) ، مانند علی مرتضی (ع) دراوج بندگی و شهیدی
شاهد ، چون حسین بن علی (ع) باید که چنین نماز بگزارند ، انسانهای معصوم و برگزیده ای که ، دسترسی به
مقام و نماز آنان ، برای دیگران میسر نیست ، و این نوع نماز
برترین و بهترین الگو ، برای آشنائی با
بندگان برگزیده خداوند جل و علا است .
2 = دسته دوم : نماز پرآثار ( شبیه ترین ، به نماز ناب )
نماز
پرآثار : نمازی است که آگاهانه و عاشقانه اقامه گردد ، نزدیکترین و شبیه ترین ،
به نمازناب و پر از حضور
، توسط انسانهای خالص و ناب ، اینگونه نمازها ، در انسان سازی و جامعه سازی نظیر
ندارند و مخصوص عارفان و بندگان صالح خداست ، افسوس که عارفان در جامعه بسیار
اندکند ( ثله من الاولین ،
وقلیل من الاخرین ) پروردگارا ، عرفان نماز را به ما عطا فرما و ما را به گزاردن نماز عارفان به معرفت الله و حدود الله موفق ساز .......
3 = دسته سوم : نماز موثر ( شبیه ترین ، به نماز پرآثار )
نماز موثر : چنانچه آفات نماز ، یعنی " جهل " ضعف " سهو " سستی و
تنبلی " و ریا " را به " آگاهی " ایمان " توجه " همت و تلاش و " اخلاص " بدل سازیم ، نمازمان ، انشاالله ، نماز موثری خواهد بود ،
آنان که نماز موثر و سازنده به جای می آورند ، با توجه و دقت
بیشتردراعمال ، خود را آماده مینمایند تا نمازشان تبدیل به نماز پرآثارگردد ، هزاران
افسوس ، که تعداد تلاش کنندگان اندک است ، نمازموثر ، نماز
مومنانی است که اهل علم و معرفت و عملند .
4 = دسته چهام : نماز کم اثر ( به خودش شبیه است )
نمازکم اثر : نمازی است که غالبا از اول وقت خود به تاخیر می افتد و
چنانچه درآغاز وقت هم خوانده شود ، باز با توجه کامل و حضور قلب خوانده نمی شود ،
این نماز ، همان نماز ساهی و غافل است ، همان نمازی که در خور " ویل " میباشد
( فویل للمصلین ، الذین هم عن صلاتهم ساهون = وای
بر نمازگزاران ، همان نمازگزارانی که از نمازشان غافل و به آن بی اعتنایند ) ، با
توجه به آنچه گفته شد ، بعضی از آفات نماز
" ضعف ایمان و فراموشی " است ، بکوشیم که " ضعف " را به " قوت " و " سهو " را به " توجه " بدل سازیم ، ساهی نماز
نباشیم و مستحق " ویل " نگردیم ، نماز پراثر بگذاریم و از آن بهره
بگیریم در جهت کمال روحی ، انشاالله
5 = دسته پنجم : نماز بی اثر ( به عبادتی شبیه نیست )
نماز
بی اثر : نمازی است که نماز گزارنده ، آن را نه از روی اعتقاد و به عنوان یک تکلیف ،
بلکه برای چشم و گوش دیگران و به عنوان یک فریب می خواند و چون نمازش خالی از انگیزه
های خدائی و به دور از آگاهی و احساس تعهد و مسئولیت است ، گاهی نماز می خواند و
گاهی نمی خواند ، وقتی در حضور مردم است با آداب و ادای مستحبات میخواند و هنگامی
که در خلوت است ، نمی خواند ، حال آنکه ، نماز ، حضور در محضر مردم نیست بلکه حضور
در محضر پروردگار مردم است و او همیشه در هرجا حاضر و ناظر است ، چنین نمازی ، نه
تنها بی ثمر و فاقد آثار نیک است ، بلکه زیانبار هم هست ، از آنجا که ، همانند
خوراک فاسد است ، زیان فردی دارد و چون برای فریب است ، زیان جمعی هم دارد ، از
این رو ، نه تنها نزد خدا فاقد ارزش و بی اثر است ، بلکه از گناهان است ، آیا نباید نماز گناه آلود و بی ارزش و بی اثر را غیر معتبر بشماریم و مهر باطل شد بر
آن بزنیم ؟ ( فویل للمصلین ...... الذین هم یرائون = وای برنمازگزاران
....... همان نمازگزارانی که در نماز خود ریا می ورزند ) ، بزرگترین
آفات نماز ، << جهل >> و << ریا >> است و بهترین عوامل بهبود نماز و هرکار خوب دیگر << آگاهی >> و << اخلاص >> است ، ریا
کردن برای دنیاست و همچنان که وضو برای نماز ، واجب است ، ترک ریا و دست شستن از
وابستگی به دنیا نیز ، یک وضوی باطنی است ، برای نماز و روی آوردن به خدا ضرورت
دارد ، این وضوئی است که تا قیامت میتوان
با آن نماز گزارد ، نماز را با ریا ، از اثر نیندازیم ، ترک ریا کنیم و نمازی اثربخش اقامه کنیم (
با برداشتی از کتاب نمازشناسی آقای حسن راشدی )
بار پروردگارا ، از غفلت و جهل خویش ، به تو پناهنده ایم ، اگر لطف و فیض
دمادم و حیات بخش تو به مدد نیاید ، هرآئینه شیطان را تبعیت خواهیم نمود ، و
دشمن ، و راهزن مسیر هدایت تو ، خیر دنیا و عقبی را از ما خواهد ربود ، اگرچه
بارها ، در وعده خود ، تخلف نموده ایم ، اما هنوزهم به بخشایش و غفران تو سخت چشم
امید دوخته ایم ، و به طمع ستاریت و غفاریتت ، مانند همیشه ، امید ما را به
استجابت تبدیل فرما و ما را از شر شیطان و بدی نفس سرکشمان حفظ ، و توفیق را رفیق راه ما نموده ، ما را درجمع بندگان
خاصت جای ده ، به برکت صلوات بر محمد و آل محمد (ص) ........ آمین یا رب العالمین .
