عاقبت بخیری سه مسلمان تائب

زمانى كه مسأله ى جنگ تبوك پيش آمد ، سه نفر از اصحاب پيامبر(ص) به نام كعب بن مالك و مرارة بن ربيع و هلال بن اميه ، از همراه شدن با پيامبر و شركت در جبهه ى حق عليه باطل امتناع كردند ، شركت نكردن آنان علتى جز سستى و عافيت خواهى و تنبلى نبود ، ولى پس از حركت جبهه ى حق از مدينه ، از اينكه همراه رسول الهى و مسلمانان به جنگ با دشمنان خدا نرفتند پشيمان شدند ، وقتى رسول خدا از غزوه تبوك به مدينه باز گشتند ، هر سه نفر خدمت آن حضرت رسيدند و زبان به عذرخواهى و اظهار ندامت گشودند ، ولى پيامبراسلام (ص)  يك كلمه جواب آنان را نداد و به تمام مسلمانان هم فرمان داد تا كسى با آنان حرف نزند ، كار به جايى رسيد كه همسران و فرزندان آنان به پيشگاه رسول خدا شتافتند ، و از حضرت اجازه خواستند كه از آنها فاصله گرفته و جدا شوند !حضرت اجازه ى جدايى و مفارقت ندادند ، ولى فرمودند به آنان نزديك نشويد و از سخن گفتن با آنها خوددارى كنيد .

شهر مدينه بر آنان تنگ شد ، در محاصره ى سختى افتادند ، تا جايى كه مجبور شدند از اين بلاى بزرگ ، و مسأله  كمرشكن ازمدينه فاصله بگيرند و به كوههاى اطراف مدينه پناهنده شوند علاوه بر آن همه مشكلات ، پيشامد ديگرى كه ضربه ى سنگينى به آنان زد اين بود كه كعب مى گويد : در بازار مدينه با غم و اندوه نشسته بودم ، شنيدم فردى مسيحى مرا مى خواهد ، وقتى مرا شناخت ، نامه اى از سلطان غسّان به من داد ، سلطان نوشته بود ، اگر پيامبر تو را از خود رانده به جانب ما حركت كن ، آنچنان ناراحت شدم كه گفتم : خدايا ، كار به جايى رسيده كه دشمنان اسلام در من به طمع افتاده اند !

در هر صورت اقوام آنان براى آنها غذا مى بردند ولى از سخن گفتن با آنها اكيداً خوددارى مى نمودند انتظار آنان از قبول توبه طولانى شد ، از حريم رحمت حق آيه اى يا پيامى كه نشان دهنده ى قبولى توبه ى آنان باشد نرسيد ، مطلبى به نظر يكى از آنان آمد كه به دو نفر ديگر گفت : برادران ، اكنون كه تمام مردم حتى زنان و فرزندانمان با ما رابطه ى خود را بريده اند ، بياييد ما سه نفر هم با يكديگر قطع رابطه كنيم شايد از جانب حق فرجى و گشايشى به كار ما برسد از يكديگر جدا شدند و هر يك به گوشه اى از كوه رفتند ، به درگاه محبوب ناله زدند ، به پيشگاهش اشك ندامت ريختند ، سر به خاك تواضع گذاشتند ، با قلبى شكسته طلب مغفرت نمودند تا پس از پنجاه روز توبه و انابه و سوز و گداز و راز و نياز اين آيه ى شريفه كه سند قبولى توبه ى آنان بود نازل شد :

  وَعَلَى الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الاَْرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوا أَن لاَمَلْجَأَ مِنَ اللّهِ إِلاَّ إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .

 و نيز آن سه نفر كه از جنگ باز ماندند تا جايى كه زمين با همه ى وسعتش بر آنان تنگ شد و جايى در وجود خويش براى خود نمى يافتند ، و دانستند كه پناهگاهى از خدا جز به سوى خدا نيست ، در آن وقت خداوند مهربان آنان را مشمول رحمت خود ساخت و توبه ى آنان را قبول كرد كه خداوند توبه پذير و مهربان است .

 آری برخی جریانات راه را به خوبی نشان می دهد ، در تحلیل کوتاه این داستان واقعی نکات ذیل قابل توجه است .

 1ـ باید در جبهه حق علیه باطل مشارکت کرد و سستی و عافیت طلبی و تنبلی عذر موجه نیست .

2ـ پشیمانی و عذر خواهی که زمینه جبران ندارد براحتی قابل پذیرش نیست و گناهی که حیثیت جمعی دارد ، انزوای اجتماعی  را به دنبال دارد .

3ـ در مواردی منزوی کردن مطلق گنهکار ،  حتی از طرف نزدیکان او از هر مجازاتی سخت تر است و موجب می شود تا گنهکار خود را در ضیق و فشار و تنگنای روحی روانی احساس کند .

4ـ افراد گنهکار اگر بدانند چراغ سبزهای بیگانگان و منحرفان نشانه شدت گناه آنان است در مسیر توبه و باز گشت سرعت می گیرند .

5ـ گنهکار تائب باید بفهمد توبه واقعی وقتی است که انسان از غیر خدا ببرد و تا مدتها به سوی اوگریه و انابه داشته باشد .