امام علي (ع) معرف قرآن حكيم
استحقاق اميرالمؤمنين(ع) براي بررسي ابعاد گوناگون قرآن ، از دو جهت قابل اثبات است:
1: آن حضرت ازاهلبيت(ع) است و هرآنچه درباره استحقاق آن ذاتهای مقدس براي تحليل قرآن و معارف آن رسيده است ، شامل حضرت علي(ع) نيز میشود.
2: روايات ويژهاي درباره صلاحيت شخص حضرت علي(ع) رسيده است.
اهلبيت (ع) تنها معرفان و شناسانند گان قرآن کریم به اهل عالمند
يكي از ادله اولويت تعييني اهل بيت (ع) واستحقاق حتمي آنها براي بيان علوم و مفاهيم قرآني ، گذشته از حديث ثقلين كه سنّي و شيعه به سند و متن آن اعتقاد دارند سخنان حضرت علي(ع) در باره عظمت اهل بيت عصمت(ع) است ، چنان كه آن حضرت در نهجالبلاغه فرمود:
« هُم مَوضِعُ سِرّه ولَجَأ أَمره وعَيبَهي عِلمه وموئل حِكَمِهِ وكُهوفُ كتبه وجبال دينه بهم أَقام انحناء ظهره وأَذهب ارتعاد فرائصه » (1)
« آنها مواضع اسرارخدايند و ملجا فرمانش ، ظرف علم اويند و مرجع احكامش ، پناهگاه كتابهاي اوهستند و كوههاي استواردين او ، به وسيله آنان ، خميدگي پشت دين راست نمود و لرزشهاي وجود آن را از ميان برد. »
« لا يقاس بآل محمّد(ص) من هذه الأُمهي أحَدٌ و لايُسوّي بهم مَن جَرَتْ نعمتهم عليه أَبداً. هُم أَساس الدّين و عماد اليقين... ولهم خصائص؛ حقالولايه وفيهم الوصيه والوراثه» (2)
احدي ازاين امت را با آل محمد(ص) مقايسه نتوان كرد ، آنان كه ريزه خوارخوان نعمت آل محمدند(ص) با آنان برابر نخواهند بود ، آنها اساس دينند و اركان يقين ، ويژگيهاي ولايت و حكومت از آن آنهاست و وصيّت پيامبر(ص) و وراثت او ، در ميان آنان.
« بنا يُستَعطي الهُدي ويُستَجلي العَمَي » (3) و « فيهم كرائم القران و هم كنوز الرحمان ، إِن نَطَقوا صَدَقُوا و أِن صَمَتُوا لم يُسبَقوا» (4)
دربارة آنها (اهل بيت(ع)) آيات كريمه قرآن نازل شده است ، اينان گنج هاي علم خداوند رحمانند ، اگر سخن گويند راست گويند ، و اگر سكوت كنند كسي از آنان سبقت نگيرد.
« هم عَيشُ العلم و مَوتُ الجَهل ، يخبركم حلمُهم عن علمِهم و ظاهرهم عن باطنهم وَ صمتُهُم عن حِكمَ منطقهم ، لايخالفون الحق ولا يختلفون فيه ، هم دعائم الإسلام و ولائج الإعتصام ، بهم عاد الحق إِلي نصابه وانزاح الباطل عن مقامه وانقطع لسانه عن مَنبَه ، عَقَلوا الدين عَقلَ وِعايَه و رِعايه لاعقل سَماعٍ و رِوايه ، فإِنّ روا ه العلم كثير و رعاتَه قليل » (5)
( آل محمد(ص)) مايه حيات علم و دانشند و مرگ ناداني ، حلمشان شما را ازعلم و دانش شان آگاه مي سازد و ظاهرشان و باطنشان ، سكوت شان از حكمت و منطق شان را مطلع میگرداند ، هرگز با حق مخالفت نمي كنند و در آن اختلاف ندارند ، آنها اركان اسلامند و پناهگاه مرمد ، به وسيله آنان حق به نصاب خود رسيد و باطل ريشه كن گرديد ، و زبان باطل از بن بركنده شد ، دين را درك كردند ، دركي توأم با فراگيري و عمل نه تنها شنيدن و نقل كردن! زيرا راويان علم فراوانند و رعايت كنندگان و عمل كنندگان كم!
« أِنّ اللّه تَبارك وتعالي طَهَّرنا وَ عَصَمَنا و جَعَلَنا شهداء علي خلقه و حجباً علي عباده و جَعَلَنا مع القران وَ جعل القرآن مَعَنا لانفارقه ولايفارقنا » (6) و « فأَين تذهبون وأَنّي تؤفكون... وبينكم عِترهي نبيّكم و هم أَزمهي الحق وَ أَعلام الدين وَالسِنهي الصِدق ، فَأَنزِلُوهم بأَحسَنِ مَنازل القرآن ورِدُوهُم وُرُود الهِيمِ العطاش ، أَيّها الناس! خذوها عن خاتم النبيين ( صلي اللّه عليه و آله ) : أَنّه يموت مَن مات منّا وليس بميّت ويَبلي من بَلِيَ منّا وليس ببالٍ » (7)
خداوند تبارک و تعالی نفس ما (اهل البیت) را مطهر و معصوم گردانده و برای خلقش شاهد و بربندگانش راهنما ئیم و ما را برای قرآن ، و قرآن را با ما قرارداده ، هرگز ازقرآن جدا نیستیم و قرآن هیچگاه از ما جدانخواهد گردید » كجا میرويد؟! رو به كدام طرف مي كنيد؟... در حالي كه عترت پيامبرتان در ميان شما است آنها زمامهاي حقند و پرچمهاي دين و زبانهاي صدق ، آنها را در بهترين جائي كه قرآن را درآن حفظ مي كنيد ( در دلها و قلوب پاك ) و همچون تشنگاني براي سيراب شدن به سرچشمه زلال آنان هجوم آوريد ، اي مردم اين حقيقت را از خاتم الانبيا(ص) بياموزيد كه: هر كس از ما مي ميرد در حقيقت نمرده است و چيزي از ما كهنه نمي شود ، پس آنچه نمي دانيد مگوئيد كه بسياري از حقايق در اموري است كه انكار مي كنيد.
« نحن شجره النبوّه ومحطّ الرساله ومختلف الملائكه ومعادن العلم وينابيع الحِكم » (8)
ما شجره نبوتيم ، جايگاه رسالت ، و مركز رفت و آمد فرشتگان ، معادن دانش و چشمه سارهاي حكمتها.
« إنّا صنائع ربّنا والناس بعدُ صنائع لنا » (9)
ما ساخته و پرورش يافته و رهين منت پروردگار خويش هستيم ، ولي مردم پرورش يافته و تربيت شده مايند.
فضائل علمي و عملي اهل بيت(ع) بيش از آن است كه در نهج البلاغه گردآوري شده و مجموع آنچه در آن آمده ، به مراتب بيش از آن چيزي است كه نقل كرديم.
خلاصه روايات گذشته
مفاد آنچه كه درباره عظمت اهل بيت (ع) يادآوري شد ، عبارت است از:
1 - خاندان معصوم رسول اكرم (ص) حامل اسرار خدا و صندوق دانش او، و قرارگاه كتابهاي آسماني خدا و سلسله جبال دين اويند.
2 - هيچكس ازامّت اسلامي ، همتاي اهل بيت عصمت (ع) نيست و با آنها سنجيده نمي شود ، آنان پايه دين ، و ستون يقينند.
3 - هدايت به وسيله اهل بيت(ع)عطا میشود و كورباطني انسان ها علاج میگردد.
4 - حقيقت قرآن حكيم و آيات كريمه او درباره آنهاست و رموزآن درآنها مستقر است و اينان ، گنجهاي خداي رحمانند ، اگر سخن بگويند ، در گفتار خود صادقند و اگر ساكت شوند چيزي آنها را به سكوت محكوم نكرده است و مقهور هيچ مقام خارجي نبودهاند بلكه چون خودشان صاحبان سخن و اميران كلامند ، سخن گفتن ، اسير آنان است و در اختيارشان قرار دارد ، هرگاه مصلحت باشد ، سخن مي گويند و هر زماني كه سخن گفتن مصلحت نباشد ، ساكت هستند.
5 - آنها حيات دانشند و علم به كمك آنها زنده است ، درباره حقّ ، نه مخالفند و نه مختلف ، به ياري آنان ، حق به حدّ لازم خود بر میگردد و باطل از جايگاهش بر كنار میشود ، اينان ، دين خدا را عاقلانه در خود جاي میدهند و دستورهاي آن را رعایت مي كنند و به شنيدن و گفتن بسنده نمي كنند.
6 - خدا آنان را از گزند گناه نگاه داشته و شاهدان اعمال بندگان خود قرار داده و آنها را با قرآن قرين و قرآن را با آنها همراه ساخته است ، به گونهاي كه هرگز قرآن را رها نمي كنند و قرآن نيز آنان را رها نمي كند.
7 - هركس كه راهي جز راه خاندان پيامبر(ص) پيمايد ، گمراه است ، زمامداران حق و پرچم هاي دين و زبانهاي صدق ، حقيقت اهل بيت طهارت(ع) است و بايد آنها را به بهترين درجات قرآني منزل داد و همانند دانش پژوهان تشنه كام به كوثر زلال معرفت آنان وارد شد.
8 - اگر به ظاهر، يكي ار آنان بميرد ، حقيقت ولايت و امامت او زنده است و حقيقت او هيچ گاه فرسوده نمي شود.
9 - اهل بيت طهارت (ع) مخلوق و دست پروردهي خدايند ، ولي ديگران به اين منظور پرورده میشموند كه از بركات و حسنات علمي و عملي آن ذاتهاي نوراني بهره مند شوند.
.....................................................................................
منابع :
1 - نهج البلاغه ، خطبه 2، بند 11
2 - همان ، خطبه 2
3 - نهجالبلاغه ، خطبه 144، بند 4
4 - همان ، خطبه 154، بند 4
5 - همان ، خطبه 239، بند 3
6 - مستدرك نهجالبلاغه ، ص 183
7 - نهجالبلاغه ، خطبه 87 ، بند 16
8 - همان ، خطبه 109، بند
9- نامه 28، بند 11
امام علي (ع) معرّف قرآن حكيم ، حضرت آيت الله جوادي آملي
