زنان در حکومت امام زمان(عج)

 بانوان نیمی تاثیرگذار از جمعیت و جامعه انسانی را تشکیل میدهند ، دراین مجال کوتاه و با اندکی دانش ، نمیخواهم ظلمهای تاریخی به ایشان را کنکاش کنم ، اما درنگاهی گذرا به اسناد و روایات اسلامی ، نقش وحضور زنان درایام غیبت و حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) را اجمالا ، به حول وقوه الهی بررسی مینمائیم.

 نقش زنان در دوران غیبت صغری

در دوران سخت غیبت صغری، در روزهایی که شیعیان پس از دویست و شصت سال با یک آزمایش بزرگ رو به رو بودند و می بایست با غیبت امام خو کنند ، یک زن به عنوان مفزع و پناه معرفی می شود و آن مادر بزرگوار امام حسن عسکری(ع) است ، در این دوره ، اگر چه امام هادی و امام حسن عسکری(ع) زمینه غیبت را از پیش فراهم کرده بودند و شخصیتهای مورد اعتمادی همانند عثمان بن سعید عمری و پسرش محمد بن عثمان رابه عنوان وکیل معرفی کرده بودند اما به دلایلی ازموقعیت مادرامام حسن عسکری(ع) معروف به « جدّه » استفاده شد و وی مرجع وپناه شیعه معروف گردید ، ازگفتگوی احمد بن ابراهیم با « حکیمه » دختر امام جواد(ع) برمی آید که پس از گذشت دوسال از رحلت امام حسن عسکری(ع) همچنان بسیاری از کارها به دست مادر بزرگوار امام حسن عسکری(ع) انجام می شده است ، ولی در حقیقت ازطرف حضرت حجة بن الحسن(عج) و به فرمان آن حضرت صورت گرفته است.

شیخ صدوق( رحمة الله علیه) از احمد بن ابراهیم نقل کرده است که در سال 262 ق. بر حکیمه ، دختر امام جواد(ع) وارد شدم و از پس پرده با وی سخن گفتم و از او درباره اعتقادش به امامان پرسیدم ، او همه آنها را یکایک شمرد و آنگاه حجة بن الحسن بن علی (ع)  را نیز نام برد...

از او پرسیدم: این فرزند کجاست؟ گفت: در پس پرده غیب است ، گفتم پس شیعه به چه کسی پناه ببرد؟ گفت: به جدّه ، مادر امام حسن عسکری(ع) سپس افزود: این دستور از سوی امام حسن عسکری(ع) و به پیروی از امام حسین(ع)  صورت گرفته است ، زیرا امام حسین(ع) در ظاهر برای حفظ جان فرزندش امام سجاد(ع) به خواهرش زینب کبری(س) وصیت کرد و درنتیجه تا مدتی هرآنچه از امام زین العابدین(ع) صادر می شد به حضرت زینب(س) نسبت داده می شد تا امر پنهان باشد (1) و حساسیت ها نسبت به امام سجاد(ع) کمتر شود ، این امتیاز برای جدّه باقی بود تاآنکه کسانی مانند « عثمان بن سعید » و دیگر سفرا و نایبان خاص امام زمان(عج) در بین شیعیان شناخته شدند و منزلت یافتند.

پس از شهادت امام عسکری(ع) یک بانو، نظر دستگاه خلافت بنی عباس را نسبت به تعقیب امام زمان تغییر داد ، نوشته اند پس از گزارش جعفر کذاب که در خانه امام حسن عسکری(ع) فرزند خردسالی از آن حضرت باقی مانده است ، آنها به خانه امام هجوم بردند و پس از دستگیری صیقل (یکی از کنیزان امام) فرزند خردسال رااز او مطالبه کردند ، او نخست انکار کرد و آنگاه برای اینکه موضوع برای آنها پوشیده ماند گفت من حامله هستم ، از این رو آن کنیز را به دست « أبی الشوارب » قاضی وقت سپردند تا از او مراقبت کند ، در مدتی که صیقل زیرنظر قاضی نگهداری می شد دستگاه خلافت با مرگ عبید بن خاقانی و شورش صاحب الزنج روبه رو شد و صیقل از وضعیت آشفته سود جست و فرار کرد. (2)

 نقش زنان در دوران ظهور

حال سزاوار است بدانیم زنان در حکومت قائم آل محمد(ص) چه می کنند؟ چه کسانی هستند؟ چند نفرند؟ از کجا می آیند و چه مسؤولیتی برعهده دارند؟ براساس برخی ازروایات حضور ونقش این زنان ازنظرزمان وموقعیت ، چهارگونه است:

 الف: حضور پنجاه زن در بین یاران امام(عج)

اولین گروه از زنانی که به محضر امام زمان(عج) می شتابند آنهایند که در آن ایّام می زیسته اند و همانند دیگر یاران امام(عج) به هنگام ظهور در حرم امن الهی به خدمت امام(عج) می رسند ، در این باره دو روایت وجود دارد:

روایت اول: امّ سلمه ضمن حدیثی درباره علایم ظهور، از پیامبراکرم(ص) روایت کرده است که فرمود:

یعوذ عائذ من الحرم فیجتمع الناس إلیه کالطّیر الواردة المتفرقة حتّی یجتمع إلیه ثلاث مأة و أربعة عشر رجلاً فیه نسوة فیظهر علی کلّ جبّار و ابن جبّار... (3)

در آن هنگام پناهنده ای به حرم امن الهی پناه می آورد و مردم همانند کبوترانی که از چهار سمت به یک سو هجوم می برند به سوی او جمع می شوند تا اینکه در نزد آن حضرت سیصد و چهارده نفر گرد می آیند که برخی از آنان زن می باشند که بر هر جبار و جبار زاده ای پیروز می شود.(4)

 روایت دوم: جابربن یزید جعفی ، ضمن حدیث مفصلی از امام باقر(ع) در بیان برخی نشانه های ظهور نقل کرده که:

و یجیی ء واللّه ثلاث مأة و بضعة عشر رجلاً فیهم خمسون امراة یجتمعون بمکة علی غیر میعاد قزعا کقزع الخریف یتبع بعضهم و هی الآیة الّتی قال اللّه :« أینما تکونوا یأت بکم اللّه جمیعا إنّ اللّه علی کلّ شی ء قدیر...» (5) 

به خدا سوگند ، سیصد و سیزده نفر می آیند که پنجاه نفر از این عده زن هستند که بدون هیچ قرار قبلی در مکه کنار یکدیگر جمع خواهند شد ، این است معنای آیه شریفه:« هرجا باشید خداوند همه شما را حاضر می کند ، زیرا او بر هر کاری توانا است ».

 پنجاه زن ، از سیصد و سیزده نفر!

نکته جالب در این دو روایت این است که می فرماید: سیصد و سیزده مرد گرد آیند که پنجاه نفر ایشان زن هستند!در روایتی که نام یاران برشمرده شده ، نام هیچ زنی وجود ندارد(6)

در پاسخ این شبهه می توان گفت: این چند نفر در زمره همان سیصد و سیزده نفر هستند زیرا اولاً امام(ع) میفرماید: « فیهم » یعنی دراین عده ، پنجاه زن می باشد.

دوم: شاید تعبیر مردان بدین سبب باشد که بیشتر این افراد مرد هستند و این کلمه از باب فزونی عدد مردان ، چنین ذکر شده است.

سوم: اگر مقصود همراهی خارج از این عده بود امام می فرمود: « معهم » نه اینکه بفرماید « فیهم » زیرا این سیصد و سیزده نفر مانند عدد اصحاب بدر برشمرده شده اند و همه یاران و فرماندهان عالی رتبه و ازنظر مقام و قدرت درحد بسیار بالایی هستند که برخی با ابر جابه جا می شوند و اینها بدون شک با بقیه مردم آن زمان فرق بسیار دارند ، بنابراین اگر بگوییم آنها جزو همان سیصد و سیزده نفر هستند برای آنها رتبه و موقعیت ویژه قائل شده ایم و اگر بگوییم در زمره یاران دیگر حضرت باشند از امتیاز کمتری برخوردارند.

 ب :  زنان آسمانی

دسته دوم چهارصد بانوی برگزیده هستند که خداوند برای حکومت جهانی حضرت ولی عصر(عج) در آسمان ذخیره کرده است و با ظهور آن حضرت به همراه حضرت عیسی(ع) به زمین می آیند.

ابوهریره از پیامبراعظم(ص) روایت کرده که:

ینزل عیسی بن مریم علی ثمان ماة رجل و أربع مائة امرأة خیار من علی الأرض و أصلح من مضی.

عیسی بن مریم(ع) به همراه هشتصد مرد و چهارصد زن از بهترین و شایسته ترین افراد روی زمین فرود خواهد آمد.

آیااین زنان ازامتهای پیشین یاامت اسلامی زمان پیامبر(ص) و معصومین(ع) یا از دورانهای مختلف هستند؟ آنها از چه زمان و به چه علت به آسمان برده شده اند و برای عهده داری منصبی در حکومت حضرت می آیند یا برای مسایل دیگر؟ اینها پرسش هایی است که این حدیث از آنها چیزی نمی گوید.

 ج : رجعت زنان

سومین گروه از یاوران حضرت بقیة اللّه (عج) زنانی هستند که خداوند به برکت ظهور امام زمان(عج)  آنها را زنده خواهد کرد و بار دیگر به دنیا رجعت خواهند نمود ، این گروه دو دسته اند: برخی با نام و نشان ، از زنده شدنشان خبر داده شده و برخی دیگر فقط از آمدنشان سخن به میان آمده است. در منابع معتبر اسلامی نام سیزده زن یاد می شود که به هنگام ظهور قائم آل محمد(ص) زنده خواهند شد و در لشکر امام زمان(عج)  به مداوای مجروحان جنگی و سرپرستی بیماران خواهند پرداخت. طبری در دلائل الامامة ، ازمفضل بن عمر نقل کرده که امام صادق(ع) فرمود:

همراه قائم (عج) سیزده زن خواهند بود ، گفتم آنها را برای چه کاری می خواهد؟ فرمود: به مداوای مجروحان پرداخته ، سرپرستی بیماران را به عهده خواهند گرفت ، عرض کردم: نام آنها را بفرمایید. فرمود: قنواء دختر رشید هجری، ام ایمن ، حبابه والبیه ، سمیه [مادر عمار یاسر] زبیده ام خالد احمسیّه ، ام سعید حنفیه ، صیانه ماشطه ، ام خالد جهنّیه.(7)

« صیانه ماشطه » در زمان حضرت موسی(ع)  می زیسته است و مادر عمار یاسر درابتدای بعثت به شهادت رسید « حبابه » در زمان علی(ع) و « قنواء» در زمان امام حسن و امام حسین(ع) و بقیه در زمان های دیگر زندگی می کرده اند.

این گروه سیزده نفری رجعت خواهند کرد و خداوند برای قدردانی از آنها ، به برکت امام زمان(عج)  آنها را زنده خواهد کرد.

در این روایت امام صادق(ع) از آن سیزده زن فقط نام نه نفر را یاد می کند ، در کتاب خصایص فاطمیّه(8) به نام نسبیه ، دختر « کعبه مازینه » و در کتاب منتخب البصائر به نام « وتیره » و « أحبشیه » اشاره شده است.(9)

 د  :  بانوان منتظر

چهارمین گروه یاوران امام زمان بانوان پرهیزکاری هستند که پیش از ظهور حضرت بقیة اللّه (عج) رحلت کرده اند ، به ایشان گفته می شود: امام تو ظاهر گشته است ، اگر مایلی می توانی حضور داشته باشی ، آنان نیز به اراده پروردگار زنده خواهند شد. رجعت زنان مربوط به گروه خاصی نیست و هر بانویی خود را با خواسته ها و شرایط زندگی در حکومت مهدی آل محمد(ص) تطبیق دهد ممکن است در آینده از رحمت خداوندی بهره مند گشته برای یاری امام زنده شود ، یکی از آن شرایط خواندن دعای «عهد» است که در فرد ، نوعی آمادگی برای پذیرش حکومت آخرین ذخیره الهی ایجاد می کند ، به فرموده امام صادق(ع): هر که چهل صبح دعای عهد را بخواند از یاوران قائم(عج) ما باشد و اگر هم پیش از ظهور آن حضرت از دنیا برود خداوند او را از قبر بیرون آورد تا در خدمت آن حضرت باشد...(10)

 انتظار فرج :

یکی از شرایط حضور در حکومت بقیة اللّه(عج)  و توفیق دیدار با آن حضرت انتظار فرج است ، یعنی آمادگی کامل برای پذیرش حکومت حق و آراستن به آنچه که مهدی(عج) می گوید و می خواهد ، انتظار فرج یعنی نفی هرگونه سلطه از بیگانگان و مبارزه با افکار انحرافی و فساد اخلاق و در یک کلام ، انتظار فرج یعنی تسلیم خدا و رسول وبیزاری از دشمنان خدا و پیامبر و ائمه اطهار(ع).

بی سبب نیست که انتظار از بهترین اعمال شمرده شده است ، بلکه فرد منتظرِ دولت مهدی همانند کسی است که در پیش روی رسول خدا شهید گشته و در خون خود غلتیده است و اگر بر همان حالت انتظار از دنیا برود بسان کسی باشد که در خیمه مهدی فاطمه (س) می باشد.

ابوبصیر از امام صادق(ع)  روایت کرده که آن حضرت روزی فرمود:

آیا شما را خبر ندهم به چیزی که خداوند عملی را بدون آن از بندگانش قبول نمی کند؟ گفتیم: آری. فرمود: شهادت بر وحدانیت خدا و رسالت پیامبر(ص)  و اقرار به آنچه که خداوند فرموده ، از دوستی ما و بیزاری از دشمنان و اطاعت و پیروی از ما و نیز داشتن ورع و پرهیزکاری و انتظار کشیدن برای قائم(عج) آنگاه فرمود: بدرستی که برای ما دولتی است ، خداوند آن را هر زمانی که اراده کند برقرار میسازد. سپس افزود: هرکس که دوست دارد از یاران قائم(عج) باشد باید در انتظار به سربرد و خود را به ورع و محاسن اخلاق بیاراید واگر درهمان حال بمیرد برای او اجری همانند کسی استکه آن حضرت را درک کرده باشد.(11)

مستندات در ادامه مطلب .

ادامه ي مطلب ...